Τικ, τοκ, καληνύχτα!

"...είναι λεπτή η γραμμή μεταξύ του πότε αξίζει να θυσιάζεις χρόνο για ύπνο ή ύπνο για χρόνο", του είπε χαμογελώντας. Εκείνος κούνησε καταφατικά το κεφάλι του, κοιτώντας τον με ένα κουρασμένο βλέμμα που έλεγε "Εμένα μου λες φίλε μου, όταν γίνεις γονιός να δεις!"

"Είναι μία σχέση ποιότητας-ποσότητας απέναντι στη ζωή, της οποίας η σωστή στάση δεν μπορεί ποτέ να είναι μόνο άσπρο ή μαύρο", συνέχισε ο πρώτος. "Η ποιότητα της εμπειρίας είναι πάντα πολύ σημαντική, αλλά μερικές φορές στα πλαίσια της καθημερινότητας μπορεί να χρειαστεί να θυσιάσεις λίγες ώρες ύπνου, για αυτές τις άτιμες έξτρα ώρες που ποτέ δεν εμφανίζονται από μόνες τους!"

Έπειτα οι κουβέντες σταμάτησαν, αφήνοντας το γλυκό αεράκι και τον ζεστό ήλιο να τους χτυπάει ίσια στα πρόσωπα, καθώς εκείνοι περπατούσαν με αργό και σταθερό βήμα. Για μερικά δευτερόλεπτα το μόνο που ακουγόταν ήταν εκείνη η μία ξεβιδωμένη ρόδα από το καροτσάκι πάνω στο ανώμαλο πλακόστρωτο.

The Mind as a Tool

Η κατανόηση του πώς δουλεύει το μυαλό μας και η συνειδητοποίηση του ότι είναι ένα ακόμα όργανο που λειτουργεί με συγκεκριμένο τρόπο, είναι το πρώτο βήμα και, στη συνέχεια, το κλειδί για έναν πιο συνειδητό τρόπο ζωής, όπου μπορούμε να επιλέγουμε το ποιοι θέλουμε να είμαστε αύριο.

Με οτιδήποτε έρχεσαι σε επαφή, το μυαλό σου ενεργεί σε τέσσερα διαφορετικά επίπεδα, χρησιμοποιώντας τα, μάλιστα, με πολύ συγκεκριμένη σειρά:

1) Κατανόηση της πληροφορίας (μέσω κάποιου αισθητήριου οργάνου). Το αυτί για παράδειγμα, δεν είναι ικανό να μεταφράσει έναν ήχο από μόνο του. Μπορεί όμως να συλλέξει τα ηχητικά κύματα και να τα στείλει στον εγκέφαλο όπου θα γίνει η αποκωδικοποίηση "ακούγεται ένας δυνατός ήχος από δεξιά".

2) Αναγνώριση της ποιότητας της πληροφορίας (βάσει ιστορικού). Αν έχεις ξανακούσει αυτόν τον ήχο, το μυαλό αντλεί την αντίστοιχη πληροφορία απ' το ιστορικό των εμπειριών σου και επαληθεύει "γάβγισμα μικρόσωμου σκύλου" ή "έσπασε κάτι βαρύ και γυάλινο". Αν όχι, προκύπτει σύγχυση και φόβος, μέχρι ο ήχος να αναγνωριστεί και να καταγραφεί με τη νέα του πλέον ταυτότητα στο ιστορικό των εμπειριών σου, για μελλοντική χρήση.

3) Απόδοση συναισθηματικής εντύπωσης (βάσει ιστορικού). Συνεχίζοντας με τα ηχητικά παραδείγματα, μία πολύ χαρακτηριστική απόδειξη αυτής της λειτουργίας του εγκεφάλου είναι όταν ακούγεται ένα συγκεκριμένο τραγούδι από δυνατά ηχεία σε έναν χώρο με διάφορους ανθρώπους. Σε κάποιον μπορεί να φανεί υπέροχο και ανατριχιαστικό, σε άλλον αδιάφορο, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να το εκλάβει ως ενοχλητικό θόρυβο. Είναι ξεκάθαρο, λοιπόν, ότι το αν ένα τραγούδι θα χαρακτηριστεί ωραίο ή όχι δεν έχει να κάνει με το ίδιο, αλλά με το ιστορικό υπόβαθρο αυτού που δέχεται την πληροφορία και τη σύνδεση που έχει κάνει ο εγκέφαλός του με αυτή, βάσει συγκεκριμένων εμπειριών.

4) Ανταπόκριση στην πληροφορία. Το αν θα έχεις την προδιάθεση να συμπεριφερθείς παρορμητικά, αντιδραστικά, ψύχραιμα, με ενσυναίσθηση ή όπως αλλιώς απέναντι στο οτιδήποτε έρχεσαι σε επαφή, είναι κάτι που -και πάλι- ο εγκέφαλός σου θα ορίσει "καρμικά" εξαρχής για σένα. (Όταν λέμε κάρμα, εννοούμε το ποιος έχεις φτάσει να είσαι αυτήν τη στιγμή σε κάθε επίπεδο -σώμα και πνεύμα-, βάσει των πράξεων και των επιλογών που έχεις κάνει στη ζωή σου ως τώρα.)

Ωστόσο, αυτό το τελευταίο επίπεδο ίσως είναι και το πιο ενδιαφέρον, γιατί σε αντίθεση με τα πρώτα τρία που συμβαίνουν ασυναίσθητα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, είναι το μοναδικό πάνω στο οποίο συνειδητά έχεις λόγο. Αν για παράδειγμα κάποιος τυχαία στον δρόμο αρχίσει και σε βρίζει ή σε σπρώξει επιθετικά, μπορεί η παρόρμησή σου να σου πει "ανταπέδωσε τα πυρά". Παρ' όλα αυτά, αν κάνεις συνειδητά ένα βήμα πίσω και με μια ανάσα αναλογιστείς πώς πραγματικά θα ήθελες να ανταποκριθεί ο "ιδανικός εαυτός σου" εκείνη τη στιγμή, ίσως το να συγκρατήσεις τελικά τις γροθιές σου να σου φανεί μια σοφότερη επιλογή. Σε ένα άλλο πιο φιλήσυχο παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι έχεις φύγει φαγωμένος απ' το σπίτι και ξαφνικά βρίσκεσαι σε έναν χώρο με διάφορα μυρωδάτα φαγώσιμα σε ανοιχτό μπουφέ. Η μύτη σου αμέσως σου λέει "δοκίμασε", γιατί βάσει ιστορικού οι συγκεκριμένες μυρωδιές υπόσχονται απόλαυση, κάτι για το οποίο το σώμα δε λέει ποτέ όχι, οπότε -απ' το πουθενά!- "δημιουργεί" άμεσα χώρο στο στομάχι. Ωστόσο, αν αναλογιστείς συνειδητά την κατάσταση και τα δεδομένα, είναι πολύ πιθανό στη σκέψη "είμαι χορτάτος, δε χρειάζομαι κι άλλο φαΐ αυτήν τη στιγμή" να γειώσεις αποτελεσματικά την ψευδή αίσθηση της πείνας και την αστείρευτη λύσσα για απόλαυση.

Μέσα από τέτοιες μικρές συνειδητές επιλογές ανταπόκρισης, λοιπόν, μπορεί να επιτευχθεί η απελευθέρωση από το κάρμα και όλα αυτά τα "(δε) θέλω", "(δεν) αντέχω", "(δε) μου αρέσει", "(δεν) μπορώ", "εγώ (δεν) είμαι έτσι" κ.λπ. ή μονολεκτικά, τα δεσμά που σε ορίζουν ως άνθρωπο με έναν πολύ συγκεκριμένο και περιοριστικό τρόπο. Με άλλα λόγια, αν δε χρησιμοποιηθεί συνειδητά το μυαλό ως εργαλείο προς όφελος του κατόχου του, καταλήγει να τρέχει με το προϋπάρχον "λογισμικό" στον αυτόματο πιλότο, αφήνοντας τον χρήστη να λειτουργεί ως απλός παρατηρητής των προκαθορισμένων ουσιαστικά πράξεών του.

Η κατανόηση του πώς δουλεύει το μυαλό μας και η συνειδητοποίηση του ότι είναι ένα ακόμα όργανο που λειτουργεί με συγκεκριμένο τρόπο, είναι το πρώτο βήμα και, στη συνέχεια, το κλειδί για έναν πιο συνειδητό τρόπο ζωής, όπου μπορούμε να επιλέγουμε το ποιοι θέλουμε να είμαστε αύριο.

The human experience

-Θέλω να ταξιδέψω, να γυρίσω όλο τον κόσμο!

-Φίλη μου, μπερδεύεσαι. Στην πραγματικότητα δεν μπορείς να πας πουθενά, γιατί βρίσκεσαι παντού. Μόνο το σώμα σου έχει όρια, οπότε και την πολυτέλεια της μετακίνησης.

-Μα για αυτό συγκεκριμένα μιλούσα!

-Α, με συγχωρείς τότε. Αυτό να το πας όπου θέλεις και να θυμάσαι πάντα να το προσέχεις. Γιατί είναι αυτό που σου εξασφαλίζει την ανθρώπινη εμπειρία που τόσο λαχταράς και, μέσα από ταξίδια και χιλιάδες άλλα πράγματα, τόσο πολύ απολαμβάνεις!

anceSTORIES: Σχολείο

"...Ε, μας είπανε και αγράμματους τώρα, εντάξει. Εμείς δεν ξέρουμε, γιατί δεν κάναμε σπουδές όπως αυτοί! Αυτοί είναι οι γραμματιζούμενοι, κατάλαβες? Εγώ φυσικά, αγράμματη είμαι, ένα δημοτικό έβγαλα. Κι αυτό πώς το έβγαλα... Σχολείο τελείωσα με ένα βιβλίο και ένα μολύβι. Και την τσάντα μου ακόμα, να φανταστείς, την έραψε η γιαγιά μου από ένα σεντόνι. Έτσι, τετράγωνη ήτανε. Πάντως, το έβγαλα το σχολείο και είμαι περήφανη που τα κατάφερα, γιατί έκανα μια οικογένεια δεμένη και είναι όλοι καλοί άνθρωποι. Δεν υπάρχουν φωνές, τσακωμοί και εντάσεις τρεις την ώρα. Είναι όλοι αγαπημένοι μεταξύ τους και όταν χρειάζεται, μια γροθιά. Εγώ αυτό ξέρω."

(3/1/26, στα 80)

We'll still call you Superman

Το "When I'm Gone" των 3 Doors Down ήταν ίσως το δυνατότερό μας hit, όταν ανεβαίναμε στα stage της Κέρκυρας με το τότε ροκ σχήμα μας· πριν από 15 περίπου χρόνια.

Μετά από αρκετές προσπάθειες σε Θεσσαλονίκη και Κέρκυρα ήταν η πρώτη φορά που είχα καταφέρει να διατηρήσω ένα σοβαρό τετραμελές σχήμα με ηλεκτρικό ήχο και να κάνουμε συστηματικές λάιβ εμφανίσεις για σχεδόν έναν χρόνο. Ήμασταν καθαρά cover-band, παίζοντας μόνο επιτυχίες άλλων, αλλά το αποτέλεσμα είχε απήχηση στον κόσμο και σιγά σιγά αυτό μας έκανε να νιώθουμε ροκ σταρς! Σ' αυτήν την μπάντα, λοιπόν, με όνομα Desert Eagles, οι διασκευές που όλοι περίμεναν να ακούσουν ήταν το "Welcome To The Jungle" των Guns N' Roses και το "When I'm Gone" των 3 Doors Down. Για να είμαι ειλικρινής, τους τελευταίους δεν τους είχα σε μεγάλη εκτίμηση μέχρι τότε, αλλά μέσα από αυτό το τραγούδι και τα λάιβ μας, κάπως κατάφεραν και κατοχύρωσαν τον μικρό, δικό τους χώρο στην καρδιά μου. Ήταν άλλωστε, από τις χαρακτηριστικές μπάντες της εφηβείας μου· ανάμεσα σε άλλα, μεγαλώσαμε με το "Here Without You" και το "Kryptonite". Θυμάμαι χαρακτηριστικά σε μία συγκεκριμένη μας εμφάνιση όπου, κλείνοντας, ο κόσμος ζητούσε να παίξουμε κι άλλο και εμείς, δυστυχώς, δεν ήμασταν προετοιμασμένοι για κάτι τέτοιο με παραπάνω υλικό. Ωστόσο, θέλοντας να τους ευχαριστήσουμε, παίξαμε ξανά το "When I'm Gone" και, παραδόξως, το ενέκριναν!

Πολλά χρόνια αργότερα στη Θεσσαλονίκη, λίγο πριν τον κορονοΐο, σε ένα άλλο αντίστοιχο τετραμελές σχήμα που ήμουν μέλος (Standlight), έπεσε η πρόταση να παίξουμε και κάτι από 3 Doors Down, με προτεινόμενο το "Landing In London". Για μένα ήταν η πρώτη μου επαφή με το συγκεκριμένο τραγούδι (παρότι πολύ παλιό) και ταυτόχρονα μια ευκαιρία να ξανά-ασχοληθώ λίγο πιο ουσιαστικά με την πορεία των 3 Doors Down, την οποία είχα παραμελήσει μετά την Κέρκυρα. Τελικά, το κομμάτι δεν το παίξαμε με την συγκεκριμένη μπάντα, γιατί ήταν περισσότερο μπαλάντα απ' ό,τι χρειαζόμασταν εκείνη την περίοδο, οπότε στη θέση του βάλαμε το "When I'm Gone", μετά από δική μου παρότρυνση. Από τεχνικής άποψης, η χροιά του Brad Arnold και οι μελωδικές γραμμές των τραγουδιών του ταιριάζουν αβίαστα στη φωνή και στις δυνατότητές μου, οπότε αυτή η μπάντα κάνει παρέα στη μουσική μου πορεία στα πλαίσια των διασκευασμένων τραγουδιών, μέχρι και σήμερα. Πρόσφατα, η ακουστική εκτέλεση του "When I'm Gone" επαναπροστέθηκε στο setlist του ενεργού μας σχήματος (Silent Whispers), προς τιμήν της, απρόσμενης για εμάς, απώλειας του Brad.

Κάποιος χαρακτηριστικά σχολίασε στα media "RIP buddy. We'll still call you superman."

 

27 September 1978 – 7 February 2026

In May 2025, Bradley was diagnosed with Stage IV clear cell renal carcinoma (kidney cancer), that metastasized to his lungs. Brad himself announced his diagnosis to his fans οn the social media a few days later, along with the cancellation of the upcoming 3 Doors Down summer tour.

"Thank you for all the memories so far. Now, I believe "It's Not My Time" is really my song. This'll be a battle so we need our prayers warriors! Thank y'all for being the best fans in the world. We love y'all! Brad". He died peacefully in his sleep on February 7th, 2026, at the age of 47.

In a statement, his band said that "Arnold helped redefine mainstream rock music, blending post-grunge accessibility with emotionally direct songwriting and lyrical themes that resonated with everyday listeners. He will be deeply missed and forever remembered." It also added that those closest to him will remember not only his talent, but his warmth, humility, faith, and deep love for his family and friends.

In 2004, 3 Doors Down established a charity, the Better Life Foundation, to create positive change in the lives of children in need of food, shelter and medical assistance. The band hosts a yearly concert to raise funds for the organization. "All the money that goes into that charity comes from fans and people that they give to us" Arnold told Antihero magazine in 2021. "But being able to see what that's done over the years has definitely enriched my life."

R.I.P Brad Arnold,
You will be missed.

Made in America

Πάνε 10 χρόνια, ίσως και λίγο παραπάνω, από την εποχή που άρχισα να δίνω συστηματική προσοχή στην αμερικανική country μουσική και να γνωρίζω έναν έναν όλους τους μεγάλους καλλιτέχνες της παλιάς αλλά και της νέας σχολής. Ποτέ δεν ήμουν fan των πολύ "heavy" ακουσμάτων (ακόμη κι αν κάποια εποχή η εικόνα μου αντανακλούσε το αντίθετο σε μερικούς), αλλά η country είναι το είδος που άρχισα να συμπαθώ πραγματικά όταν άρχισα να εκτιμώ την πιο ήρεμη, την πιο απλή ζωή. Είναι το είδος που μου υπενθυμίζει το ότι η πραγματική ομορφιά της ζωής κρύβεται στην αυθεντικότητα, η οποία συνήθως δε λάμπει εκθαμβωτικά ούτε αναζητά επιτακτικά να εντυπωσιάσει και να κεντρίσει το ενδιαφέρον, φορώντας όλα τα πιθανά στολίδια της δημοσιότητας που μας προσφέρει η κοινωνία. Είναι το είδος που με ανακουφίζει, που μου δίνει χώρο για μια βαθιά ανάσα και με επιστρέφει πίσω στις αξίες μου.

Δε θέλω, όμως, να εστιάσω τόσο στο είδος της country, όσο στους καλλιτέχνες που την αντιπροσωπεύουν και με τα χρόνια ξεχώρισαν στην καρδιά μου, και συγκεκριμένα στον Toby Keith, ο οποίος, αν και κλασικός "βλαχο-αμερικάνος", ήταν απ' τους πρώτους που συγκράτησα.

Με 30 χρόνια καριέρας στον χώρο και 19 στούντιο άλμπουμ, ο Keith άφησε μια μεγάλη ποικιλία τραγουδιών πίσω του, ξεκινώντας με επιρροές από πιο κλασικά country ακούσματα και περνώντας σε πιο σύγχρονες country-rock παραγωγές, πάντα με το χιούμορ να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στις συνθέσεις του. Και ίσως αυτό ήταν που με κράτησε στον συγκεκριμένο καλλιτέχνη. Δεν είχε σπουδαία φωνή ή κιθαριστικό ταλέντο ούτε προσπάθησε ποτέ να το παίξει αυστηρός ακόλουθος της αυθεντικής country όπως άλλοι. Έπαιζε τη μουσική που του άρεσε, τα έλεγε όπως ήθελε, και όταν ένιωθε την ανάγκη να ξεφύγει μουσικά από τα πλαίσια που τον χαρακτήριζαν είχε πάντα την άνεση να το κάνει. Ήταν αυθεντικός.

Δυστυχώς, άργησα πολύ να μάθω για τον θάνατό του και είμαι τώρα εδώ, ακριβώς δύο χρόνια μετά να γράφω ετεροχρονισμένα προς τιμήν του. Πέρυσι την Άνοιξη, λοιπόν, είχα μπει στο διαδίκτυο να τον ψάξω, γιατί συνειδητοποίησα ότι είχα πολύ καιρό να ακούσω νέα για κάποιο καινούριο τραγούδι ή άλμπουμ του. Πολύ άμεσα ο λόγος έγινε ξεκάθαρος. Ο Toby Keith έδινε σοβαρή μάχη με τον καρκίνο του στομάχους τα τελευταία 3-4 χρόνια και είχε αποσυρθεί από τη σκηνή για ευνόητους λόγους. Τα νέα που αντίκρισα ήταν πολύ διαφορετικά από αυτά που έψαχνα. Μου ήρθαν κάπως απότομα, αλλά η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν έχει έρθει για να μείνει... Είχα την κρυφή ελπίδα πως κάποια μέρα θα τον έβλεπα και ζωντανά, αλλά τουλάχιστον με το ίντερνετ η μουσική του παραμένει ένα κλικ μακριά. Τιμητικά, μερικά από τα αγαπημένα μου τραγούδια του με τα οποία τον γνώρισα: "Trailerhood", "I Love This Bar", "As Good As I Once Was", "Red Solo Cup", "Bullets In The Gun", "God Love Her", "Whiskey Girl".

8 July 1961 – 5 February 2024

“I write about life, and I sing about life; and I don’t over-analyze things”, Keith told The Associated Press in 2001, following the success of his song “I’m Just Talking About Tonight”.

Toby Keith died on February 5th, 2024, at the age of 62, after a battle with stomach cancer. He announced his diagnosis almost two years earlier and bravely fought the disease, returning to the spotlight to receive the Icon Award at the first-ever People's Choice Country Awards in September 2023.

Willie Nelson deeply mourned the death of his close friend and collaborator Toby Keith in February 2024, calling him "one of us" and a wonderful man. Following the news, Nelson shared memories of their "Beer For My Horses" partnership and paid tribute on social media. A year after his death, it was reported that Nelson visited Keith's grave to play his guitar in honor of their friendship.

In March 2024, one month after his death, it was announced that Keith would be posthumously inducted into the Country Music Hall of Fame, having been elected just hours after his death.

R.I.P Toby Keith,
You will be missed.

Destination

Σταμάτα να τρέχεις.
Μόνο τότε θα καταλάβεις ότι έχεις ήδη φτάσει. 

When you are simply a wanderer in life, every question begs for an answer.

But when you are a seeker, it is the answer itself that births the question.

Problem or Situation?

Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν προβλήματα, ως αναφορά τη ζωή γενικότερα. Υπάρχουν μόνο καταστάσεις, οι οποίες προκύπτουν από διάφορους συνδυασμούς ενεργειών, και από εκεί και πέρα μένει η ανταπόκριση ή η αντίδρασή μας σε κάθε κατάσταση.

Πρόβλημα είναι αυτό που απαιτεί λύση. Το "ανεπιθύμητο" που απαιτεί συγκεκριμένου τύπου αντιμετώπιση. Και τα πράγματα στη φύση δεν απαιτούν κάποια συγκεκριμένη στάση ή λύση. Ακόμη κι αν δεν κάνεις τίποτα, όλα θα έχουν μια κάποια εξέλιξη. Και ως αναφορά το τι είναι ανεπιθύμητο ή όχι, είναι καθαρά δική μας υποκειμενική υπόθεση. Σταμάτα, λοιπόν, να έχεις προκαθορισμένες προσδοκίες και άρχισε να βλέπεις τα πράγματα καθαρά, σαν αυτό που είναι, χωρίς να τα βαφτίζεις με θετικό ή αρνητικό πρόσημο.

Σε προσωπικό επίπεδο, στον μικρόκοσμό σου, μπορείς να επιλέξεις να δεις μία κατάσταση ως εμπόδιο, ως πρόβλημα, και να λειτουργήσεις αντιδραστικά ή αρνητικά απέναντί της. Ή μπορείς να επιλέξεις να τη δεις ως ευκαιρία, ως πιθανότητα για εξέλιξη, και να κάνεις ό,τι καλύτερο μπορείς για να εκμεταλλευτείς ό,τι θετικό έχει να σου προσφέρει. Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή του πώς βλέπουμε τα πράγματα και του πώς και πόσο τα αφήνουμε να μας επηρεάσουν είναι στο χέρι μας.

One.

Individuality is nothing but a concept originating from
a limited perspective and the lack of perception.

Take action

The more you think, the less you do.
The less you do, the worse you feel.
The worse you feel, the more you think.

Just do something, anything, and break that energy draining cycle.

reflect and rejoice (two years later...)

Πόσο δύσκολο είναι άραγε για έναν άνθρωπο να αλλάξει οριστικά κάτι από την καθημερινότητά του? Ακούω συνεχώς κατά καιρούς από φίλους "έκοψα τον καφέ", "ξεκίνησα γυμναστήριο", "έκοψα το τσιγάρο", "ξεκίνησα διατροφή" και πόσα άλλα τέτοια, όμως πάντα με ημερομηνία λήξης. Γιατί?! Αφού ξέρεις ότι σου κάνει καλό και ακριβώς για αυτόν τον λόγο έκανες την αλλαγή, γιατί λοιπόν τη διακόπτεις ή παραδίνεσαι με την πρώτη/δεύτερη αφορμή?

Δε θυμάμαι ακριβώς χρονιά και μέρα, αλλά σε ένα γενικότερο πλαίσιο, από τη στιγμή που συνειδητοποίησα σαν έφηβος πόσο δύσκολο είναι για έναν μέσο άνθρωπο να δεσμευτεί απέναντι στις ίδιες του τις επιλογές και να αφοσιωθεί σ' αυτό που είπε ότι θα κάνει, δεν έπαψα να το παρατηρώ και να μου κάνει εντύπωση. Η πειθαρχία και η αυτοσυγκράτηση είναι δύο πολύ σπουδαίες αρετές που δύσκολα τις βρίσκεις σε ουσιαστικό βαθμό στους ανθρώπους, στις μέρες μας. Ή τουλάχιστον στις κοινωνίες μας και στους λαούς της δυτικής κουλτούρας.

Εγώ είχα την τύχη να μεγαλώσω μ' αυτές τις αρχές και η συνειδητή και συστηματική καλλιέργειά τους όλα αυτά τα χρόνια, έχει πάει τη δυναμική μου σ' αυτό το επίπεδο σε άλλη κατηγορία. Από πολύ νέος ένιωθα ότι μπορώ να ξεκινήσω ή να διακόψω κάτι, μια συνήθεια, και να διατηρήσω αυτήν τη στάση για πάρα πολλά χρόνια, χωρίς ιδιαίτερο κόπο ή προσωπική καταπίεση. Δεν είναι ότι συγκρατώ τον εαυτό μου κάθε φορά που έρχομαι αντιμέτωπος με μια πίτσα ή ένα γλύκισμα, απλώς έχω ήδη ξεκαθαρίσει στον εαυτό μου πως "we don't do that anymore". Έχει μεγάλη διαφορά το να σε συγκρατείς σε ένα δίλημμα από τη λάθος επιλογή, από το να μη σου δίνεις καν την επιλογή. Εξαλείφεις την πιθανότητα διλήμματος πριν καν αυτή δημιουργηθεί μέσα σου.

Πόσο σημαντικό είναι, όμως, να έχει κανείς τη δύναμη για κάτι τέτοιο? Πόσο σημαντική είναι μια τέτοια -αν θέλεις- υπερδύναμη? Με τα σωστά κίνητρα, πολύ. Το κίνητρο είναι αυτό που μπορεί να σε βοηθήσει να πας κάτι από το "για πάρα πολύ καιρό/πολλά χρόνια" στο "οριστικά/μέχρι να ολοκληρώσει τον σκοπό του". Και μ' αυτόν τον συνδυασμό μπορείς να αλλάξεις ουσιαστικά· τις συνήθειές σου, την καθημερινότητά σου, τον εαυτό σου και την ενέργειά σου.

Ο αγώνας είναι σταθερός. Μην περιμένεις να τελειώσει και προπαντός μη βιάζεσαι να τελειώσει. Το κλειδί είναι να εστιάσεις στη διαδικασία που κάνεις, να απολαμβάνεις και να εκτιμάς τη δύναμη που έχεις να προσπαθείς και να συνεχίζεις· αδιάκοπα.

Συνεχίζοντας, λοιπόν, τον δικό μου αγώνα έφτασα ως εδώ...

Τρία χρόνια που:

• έχω κόψει "μαχαίρι" την επιπρόσθετη ζάχαρη στο οτιδήποτε και αποφεύγω όσο μπορώ τα προϊόντα με ζάχαρη.
• δεν τρώω γλυκά παντός είδους (ναι, ούτε τούρτες σε γενέθλια!), εκτός από σκέτη μαύρη σοκολάτα με πάνω από 70% κακάο (κι αυτή με μέτρο).
• δεν τρώω μπισκότα, γαριδάκια/πατατάκια ή άλλες λιχουδιές που συνοδεύουν ροφήματα, και γενικά οποιαδήποτε μη-υγιεινή σαχλαμάρα από σούπερ/μίνι μάρκετ.
• δεν τρώω junk/fast food -ακόμα και αν η παρέα παραγγείλει..!- και γενικά, προσπαθώ να μην τρώω απ' έξω, βγαίνοντας πάντα φαγωμένος ή κουβαλώντας μαζί μου υγιεινά σνακ.
• δεν τρώω τηγανιτά, αλλαντικά, κέτσαπ/μαγιονέζα ή οποιαδήποτε σως.
• αποφεύγω το χοιρινό κρέας (αν έμενα μόνος θα το έκανα και σε απόλυτο βαθμό), το βαρύ φαγητό πριν τον ύπνο και τις υπέρδιπλες μερίδες το μεσημέρι.
• μέσα στη μέρα μου πίνω μόνο νερό -κυρίως εμφιαλωμένο ή φίλτρου και ποτέ κρύο- και πλην του καλοκαιριού, πίνω και ένα τσάι με μέλι το πρωί. Σπανιότερα πίνω καμιά σόδα με λεμόνι, γάλα αμυγδάλου (με μέτρο) ή όταν "βγω για καφέ" πίνω καφέ, αλλά ποτέ τις πρώτες 2-3 πρωινές ώρες ή μετά τις 7μμ.
• δεν πίνω αλκοόλ, χυμούς τού εμπορίου, γάλα, αναψυκτικά ή οποιοδήποτε άλλο ρόφημα με ζάχαρη και χημεία. Συνδυαστικά με αυτά έχω κόψει τις βραδινές εξόδους και τα ξενύχτια.
• τρώω αρκετά φρούτα, goji berries, βραστά αυγά, ταχίνι ολικής άλεσης και επιλεγμένο φιστικοβούτυρο χωρίς ζάχαρη σε καθημερινή βάση.
• τρώω βιολογικά δημητριακά, συγκεκριμένες μπάρες δημητριακών με φιστίκι-μέλι, ρυζογκοφρέτες, ωμούς ξηρούς καρπούς (κυρίως καρύδια και αμύγδαλα, ιδανικά αποφλοιωμένα) και διάφορους super-food σπόρους, επίσης σε καθημερινή βάση.
• τρώω μπόλικα καρότα, ντομάτες, κόκκινες πιπεριές, μπρόκολο, μαρούλι, και μόνο μαύρο ψωμί (και αυτό με μέτρο).
• χρησιμοποιώ στη μαγειρική μου συστηματικά κουρκουμά, μαύρο πιπέρι, κανέλα και ρίγανη.
• τρώω κατσικίσιο τυρί, φέτα, gouda και cottage cheese στο πρώτο μισό της ημέρας, και στραγγιστό γιαούρτι τα βράδια.
• μαθαίνω συνεχώς για καλούς συνδυασμούς των παραπάνω τροφών που πολλαπλασιάζουν τα οφέλη και προσπαθώ να τους εφαρμόζω.

Πάντως, πέρα από όλα αυτά τα "απαγορεύεται" και τα "πρέπει", ένα σπουδαίο εξελικτικό βήμα που κατάφερα να κάνω μέσα σ' αυτά τα χρόνια είναι να πάψω να είμαι απόλυτος με όλες αυτές τις αλλαγές, με όλους αυτούς τους αυστηρούς κανόνες. Και είμαι πολύ περήφανος για αυτό το δύσκολα για μένα βήμα.

Σε ό,τι έκανα γενικότερα, πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού μου φοβόμουν ότι κάνοντας μια εξαίρεση εδώ κι εκεί θα είναι σαν να προδίδω τον εαυτό μου. Σαν να προδίδω την προσπάθεια που με τόσο κόπο έφτασα κάπου... Θα είναι σαν να αποδέχομαι πως είμαι αδύναμος. Κατά συνέπεια, βόλευε συνήθως να δουλεύω σε λογική "άσπρο-μαύρο". Ωστόσο, η λογική αυτή κάποια στιγμή θα σε βάλει κάτω, θα κουράσει. Και πλέον μετά από πολλές προσπάθειες το λέω με σιγουριά. Δεν είμαστε φτιαγμένοι για να λειτουργούμε σε απόλυτους ρυθμούς, σαν ιδανικά ρομποτάκια. Το μέτρο είναι απαραίτητο, αλλά και πολύ δύσκολο να διατηρηθεί για μια ολόκληρη ζωή, όταν δεν είσαι εσωτερικά πραγματικά σταθερός, ακλόνητος.

Όταν έχεις πιάσει μια άκρη για (πάρα) πολύ καιρό είναι αναγκαίο κακό να υπερβάλλεις, σημαδεύοντας για σεβαστό διάστημα την αντίθετη άκρη. Όμως, όταν η υπερβολή αυτή γίνεται από συνειδητή επιλογή, βρίσκεσαι σε καλό δρόμο... Το διάστημα αυτό μπορεί να διαφέρει στον καθένα και σίγουρα θα είναι αρκετό, αλλά αν δώσεις την απαραίτητη προσοχή στο σώμα και το μυαλό σου, θα καταλάβεις πότε είναι πια καιρός να σταματήσει αυτή η υπερβολή· που στα μάτια τρίτων πιθανότατα να έχει αρχίσει να μοιάζει και εμμονική! Θα είναι καιρός να σταματήσει όχι γιατί κούρασε, όχι γιατί δεν μπορείς άλλο, αλλά γιατί η αλλαγή θα έχει ριζώσει πλέον μέσα σου και θα νιώθεις αυτήν την εσωτερική σταθερότητα. Γιατί θα ξέρεις ότι δεν είναι πια το ίδιο εύκολο να ξανακυλήσεις πίσω, πέφτοντας στους ίδιους φαύλους κύκλους. Γιατί θα ξέρεις ότι δεν την έχεις πλέον ανάγκη αυτήν την υπερβολή· είσαι ελεύθερος να απολαύσεις τις νέες ισορροπίες σου.

Όλο αυτό το ταξίδι θέλει συνειδητή προσπάθεια και εσωτερική δύναμη. Θέλει υπομονή και επιμονή, και πάνω απ' όλα να σου υπενθυμίζεις συχνά ότι δεν είναι ένα ταξίδι με προορισμό· δε φτάνεις κάπου, δεν τερματίζεις και απολαμβάνεις. Είναι ένα ταξίδι που όσο πηγαίνεις πού και πού κοιτάζεις πίσω, το εκτιμάς και το απολαμβάνεις ταυτόχρονα.

Μία προσωπική ανασκόπηση και ταυτόχρονα ο πήχης ψηλότερα για τα χρόνια που έρχονται.

The Prince of Darkness

Πρέπει να ήταν γύρω στο 2013-2014, όταν ήμουν ακόμη στην Κέρκυρα ως φοιτητής. Ένα μεσοβδόμαδο απόγευμα είχαμε μαζευτεί διάφοροι σ' ένα σπίτι φίλου και είχε έρθει και ένα παιδί που πρώτη φορά τον γνώριζα. Κερκυραίος αυτός, γύρω στα 22-24, με όχι και τόσο μεγάλη εμπειρία στην ξενόφερτη μουσική...

Πάνω σε μια μουσική συζήτηση, λοιπόν, αναφέρω το όνομα Ozzy Osbourne, για κάποιον λόγο που δε θυμάμαι πλέον. Αυτός που θυμάμαι, όμως, χαρακτηριστικά είναι το παιδί να ρωτάω "ποιος είναι αυτός?". "Δεν ξέρεις τον Ozzy??!", του απάντησα έκπληκτος και συνέχισα "Πώς γίνεται αυτό?!". Δεν το χωρούσε το κεφάλι μου εκείνη τη στιγμή.

Εντάξει, κι εγώ δεν υπήρξα ποτέ πραγματικός φαν του Ozzy ή πολύ περισσότερο των Black Sabbath, αλλά και να ήθελα, νομίζω ότι πολύ δύσκολα θα μπορούσα να αποφύγω τη γνωριμία έστω με το όνομα σε κάποια φάση της ζωής μου μέσα σε 20-25 χρόνια. Μουσικός επίσης και το παιδί, να τονίσω.

Είναι κάποιες προσωπικότητες που η συνεισφορά τους στον εκάστοτε κλάδο είναι τόσο τεράστια, που η επιρροή τους στην ανθρωπότητα ως αναφορά την εξέλιξη της μάζας φαντάζει αδύνατο να περάσει απαρατήρητη από κάποιον! Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για τον κλάδο της μουσικής, στη συγκεκριμένη περίπτωση, κι έναν νέο που σπουδάζει μουσικολογία!

Ο Ozzy λοιπόν, ήταν για μένα ένας τέτοιος χαρακτήρας. Η σχέση μου με τον συγκεκριμένο καλλιτέχνη ήταν πάντα αυτή: μια στάση σεβασμού και θαυμασμού ως προς την πορεία και την τοποθέτηση αυτής της προσωπικότητας απέναντι στη ζωή γενικότερα, χωρίς ταυτόχρονα να μου αρέσει σχεδόν τίποτα απ' ό,τι έχει κάνει στη μουσική του καριέρα!

Τα συναισθήματα ήταν πάντα πολύ ανάμεικτα όταν σε συζητήσεις έπρεπε να τοποθετηθώ για τον συγκεκριμένο άνθρωπο, αλλά κάπως πάντα μέσα μου αναγνώριζα την αξία του. Με τα χρόνια αυτή η αναγνώριση αποκτούσε όλο και μεγαλύτερη ισχύ και κατάλαβα ακόμη περισσότερα όταν τον είδα από κοντά στην Φλωρεντία το 2018. Η ενέργειά του πάνω στη σκηνή και η αδιαμφισβήτητη αγάπη του για αυτό που έκανε ήταν μεγάλες δυνάμεις που επιδρούσαν πάνω σου και χαρακτήριζαν την αυθεντικότητα αυτού του ανθρώπου. Και στο τέλος της ημέρας, αυτό είναι που μετράει.

Στις 22 Ιουλίου (2025), τα σοκαριστικά νέα πλημμύρισαν το διαδίκτυο: Ozzy Osbourne, the "Prince Of Darkness" and legendary frontman of Black Sabbath, had passed away at the age of 76. The announcement sent shockwaves through the music world and beyond. 

Τη στιγμή που το έμαθα ήμασταν με φίλους σε σπίτι, έτοιμοι να ξεκινήσουμε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι. Δε θα έλεγε κανείς ότι ήμουν και τόσο προετοιμασμένος για τα νέα που ακολούθησαν. Το μυαλό μου πήγε αμέσως στο τι θα ακολουθούσε και στο πόσα εκατομμύρια ανθρώπους θα άγγιζε αυτή η είδηση τις επόμενες ώρες/μέρες. Αμέσως μετά μοιράστηκα την πληροφορία με λίγους φίλους και άφησα το νέο να καθίσει καλά μέσα μου. Με άγγιξε πολύ περισσότερο απ' ό,τι περίμενα.

Λίγες μέρες αργότερα διάβασα και είδα αρκετά πράγματα για όλο το υπόβαθρο που δε γνώριζα... Ο Ozzy είχε διαγνωστεί με τη νόσο του Parkinson από το 2003 και είχε υποστεί αρκετές εγχειρήσεις μέχρι σήμερα... Ήταν ήδη στα πολύ τελευταία του όταν αποφάσισε να "κάνει κωλοδάχτυλο" στη ζωή και να ανέβει στη σκηνή να τραγουδήσει για τελευταία φορά, 17 μέρες πριν το θάνατό του. Τέτοια ήταν η αγάπη και η ενέργειά του!

"On July 5 a historic moment unfolded in Aston, Birmingham, as the original members of Black Sabbath reunited for what would become their final show performance together. The event, titled 'Back to the Beginning', was not just another concert; it was a strategic closure, a powerful tribute to the city where it all started and the final curtain call for one of the most influential bands in music history. The godfathers of heavy metal... More than 45.000 fans filled the stadium, while another 5.8 million viewers joined via global livestream. No one in the crowd suspected that this would be his final goodbye."

"I would rather go out singing Birmingham than watching from a hospital bed." Ozzy

Απ' ό,τι φάνηκε εκ των υστέρων η συγκεκριμένη συναυλία ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια ακόμα συναυλία. Ο Ozzy φαίνεται να γνώριζε πολύ καλά τι ερχόταν και ήθελε να "κλείσει τον κύκλο" με τους δικούς του όρους. Και όπως φαίνεται το κατάφερε. Τα social media χαρακτηριστικά αναφέρουν: That night, "Back to the Beginning" became more than a title. It was a full-circle moment, a tribute, a farewell, and the last roar of heavy metal's original kings. The event was also a force for good, with almost 140 million euros being raised through ticket sales, merchandise, and global streaming donations. The funds were dedicated to Cure Parkinson's, a charity close to Ozzy's heart, and Birmingham Children's Hospital, honoring the band's working-class roots and commitment to their hometown. 

Το νέο του θανάτου του άγγιξε πάρα πολλούς καλλιτέχνες από διάφορα είδη μουσικής, νέους αλλά και παλαιότερους, φυσικά. Ο καθένας με τον τρόπο του απέδωσε φόρο τιμής στη σπουδαία αυτή προσωπικότητα και τα μηνύματα που ακόμη πλημμυρίζουν το διαδίκτυο είναι πραγματικά συγκινητικά. Αφήνω εδώ τυχαία μερικά από αυτά που έπεσαν πρώτα στα μάτια μου:

"It's hard to believe Ozzy is gone. Just days before his death, he was alive, electric, and owning the stage at Villa Park. Unreal... The weight of it didn't fully sink in until next morning. I woke up and it hit me like a ton of bricks. It's just such heartbreaking news that I can't really find the words. There won't ever be another one like him. Geezer, Bill, and myself have lost our brother." Tony Iommi

"Ozzy was chaos and compassion in one soul. We'll never see another like him." Elton John

"No matter the situation, Ozzy was always earnest and gracious every time we spoke." Kory Grow

"I think what Ozzy did with Back to the Beginning was beautiful, a true act of defiance, where his eternal soul told his current 76-year-old body to 'fuck off' so as he could do what he needed to do so badly." Metallica

"This man gave me my first break. I owe him everything." Mike Inez (Alice In Chains)

"This is devastating news. A one of a kind singer, artist, personality and larger than life performer. I had the privilege of playing a solo on his "Undercover" album 20 years ago. I will always consider that as one of the great honors of my life. Rest in Peace." Joe Bonamassa

"Goodbye my dear teacher; a father to all of us; my friend. I love you Ozzy Osbourne and I will miss you terribly." David Draiman (Disturbed)

"Farewell Ozzy... What a journey. Sail on up there, finally at peace. You truly changed the planet of rock!" Robert Plant

Και πόσα άλλα ατελείωτα μηνύματα από θαυμαστές του σε κάθε άκρη του κόσμου... Οι τελευταίες κουβέντες του στο νοσοκομείο προς την οικογένειά του λέγεται ότι ήταν: "Tell 'em I loved doing it until the end. Thank you all from the bottom of my heart." Ozzy Osbourne

In 2011, Osbourne told the Times what he hoped for from his funeral. He didn’t care about the music, he said. "But I want to make sure it’s a celebration, not a mope-fest." Και σίγουρα θα είναι.

Well done and R.I.P mr. Prince of Darkness,
you surely did not die an ordinary man and you will be missed.

Involvement

 

 

Until you understand the joy of involvement,

you won't be able achieve anything significant.

Serendipity

Τυχαία βρεθήκαμε στην ίδια βάρκα,
μα αμέσως μ' έσπρωξες στη θάλασσα για να πνιγώ.

Κι όμως, εν τέλει εγώ σ' ευχαριστώ.
Έτσι,
έμαθα να κολυμπάω.

Now. The ever-present.

...Θυμάσαι ποια ήταν η καλύτερη περίοδος τής ζωής σου, τον ρώτησε. Τα καλύτερά σου χρόνια, που λέμε. Και ακόμη πιο συγκεκριμένα, θυμάσαι ποια ήταν η καλύτερη μέρα τη ζωής σου?

Θυμάμαι. Θυμάμαι και τα δύο, αποκρίθηκε αυτός μ' ένα χαμόγελο.

Η καλύτερη περίοδος τής ζωής μου είναι αυτή που διανύω τώρα. Και η καλύτερη μέρα τής ζωής μου είναι αυτή που ξημερώνει.

Μετά από μια σύντομη παύση συμπλήρωσε: και είναι κάθε φορά αυτή η απάντηση, κατάλαβες? Του χαμογέλασε ξανά, με περίσσια σιγουριά αυτήν τη φορά και έφυγε βιαστικά, όπως είχε έρθει.

To listen

Να έχεις άποψη,
αλλά όταν ακούς, να ακούς σαν να μην έχεις.

You are unique but not special.

Το να μαζέψεις τα λεφτά απ' το μηδέν για να αγοράσεις ένα ακριβό όχημα, όντας ένας χαμηλόμισθος μεσοαστός, εμπεριέχει αρκετές θυσίες και είναι σίγουρα ένα αξιέπαινο επίτευγμα. Το να καταφέρεις, όμως, να ολοκληρώσεις έναν κύκλο και να κάνεις αυτό που είπες στον εαυτό σου ότι θα κάνεις, είναι ανεκτίμητης αξίας προσωπική επιβράβευση...

Ήταν αρχές του 2023 όταν πήρα την απόφαση να σταματήσω πια να περιμένω την ιδανική περίοδο ή τη μέρα που θα το έχω πραγματικά ανάγκη, και να πάω να βγάλω δίπλωμα για μηχανή. Καθώς επέστρεψα στο πατρικό μου το 2016, με θυμάμαι συνεχώς να λέω στον εαυτό μου πως θα πάω να το ξεκινήσω σύντομα. Μία γυαλιστερή Harley Davidson ήταν κάτι που ονειρευόμουν από έφηβος, άλλωστε. "Με το που ανοίξει ο καιρός", "μετά το καλοκαίρι", "μετά τις γιορτές", "απ' το νέο έτος", "μετά την καραντίνα", και φτου κι απ' την αρχή... Η ζωή τρέχει ασταμάτητα και δικαιολογίες υπάρχουν πολλές, όταν πραγματικά δε θέλεις. Οι ιδανικές συνθήκες δεν υπάρχουν παρά μόνο στις ταινίες, και η "κατάλληλη στιγμή" εμφανίζεται μπροστά σου μόνο όταν πάρεις την απόφαση να κάνεις όντως το πρώτο βήμα· το πρώτο μόνο αρκεί. Σαν ξεκινήσεις την κίνηση, τα υπόλοιπα έρχονται από μόνα τους. "Απλά πάρε το σώμα σου και μπες σε μια σχολή οδηγών, είναι τόσο απλό.", μου είπε ένας φίλος κατά λέξη, τότε. Μπορεί για άλλους να ήταν κάτι τόσο απλό, όμως για έναν συστηματικά αναβλητικό άνθρωπο, μπορώ να σας πω με σιγουριά ότι δεν ήταν καθόλου εύκολο, συνυπολογίζοντας και το ότι δεν υπήρχε άμεση ανάγκη.

Παρ' όλα αυτά, λίγο πριν τελειώσει το 2022, ένα δυνατό καμπανάκι άρχισε να χτυπάει ενοχλητικά μέσα μου και μ' έκανε να συλλάβω μία σκέψη που μ' απελευθέρωσε ακαριαία απ' όλες τις υπόλοιπες που με κρατούσαν σε αδράνεια όλα αυτά τα χρόνια: δεν υπάρχει αντικειμενική ουσία σε τίποτα από αυτά που κάνεις. Αφήνοντας για λίγο έξω την ανθρωποκεντρική προσέγγιση των πραγμάτων, στα πλαίσια του κύκλου τής ζωής, ό,τι στόχο κι αν βάλεις, ό,τι απόφαση κι αν πάρεις, από αντικειμενική σκοπιά (δηλαδή έξω από εσένα), δεν είναι απαραίτητο να συμβεί. Η ζωή θα συνεχίσει να συμβαίνει με την ίδια επιτυχία ακόμη κι αν δεν πάρεις εκείνο το πτυχίο/αυτοκίνητο/σπίτι, ακόμη κι αν δεν κάνεις εκείνο το ταξίδι ή όλες αυτές τις εμπειρίες που σου υποσχέθηκες, ακόμη κι αν δεν την απολαύσεις ευτυχισμένος, ακόμη κι αν πάψεις να υπάρχεις αύριο ή αν δεν υπήρχες ποτέ! Ακόμη κι αν έχεις τα καλύτερα ταλέντα τού κόσμου ή ένα σπουδαίο μυαλό να προσφέρεις στην εξέλιξη της επιστήμης, στην πραγματικότητα δεν πειράζει κι αν δεν το κάνεις, διότι τίποτα δεν είναι αντικειμενικά απαραίτητο να συμβεί. Για να το θέσω και αλλιώς, η ζωή θα συνέχιζε να κάνει τον κύκλο της με την ίδια επιτυχία ακόμη κι αν δε μας μοιραζόταν ποτέ ο Αϊνστάιν τις σκέψεις του, ακόμη κι αν δεν ανακαλύπταμε ποτέ τον ηλεκτρισμό, το ίντερνετ, τη θεραπεία ασθενειών ή αν δεν πατούσαμε στο φεγγάρι. Πιθανότατα με πολύ διαφορετικά δεδομένα σε κάθε επίπεδο, αλλά σίγουρα θα συνέβαινε (η ζωή) με απόλυτη επιτυχία.

Αυτή η πιο σφαιρική συνειδητοποίηση, λοιπόν, μ' έκανε με τη σειρά της να νιώσω μια λυτρωτική ανακούφιση, αναγνωρίζοντας πλέον πως δεν υπάρχει λάθος επιλογή ή λόγος βιασύνης στη ζωή, και μ' έφερε στην εξής διαπίστωση: εφόσον η αντικειμενική ουσία αυτών που κάνεις είναι μηδενική, η υποκειμενική τους ουσία γίνεται αυτομάτως τεράστια, αρκεί εσύ να το πιστεύεις. Με άλλα λόγια, όλοι σου οι στόχοι είναι εξίσου σημαντικοί, ακόμα και οι πιο μικροί, και, από τη στιγμή που θα τους επιλέξεις, είναι πολύ σημαντικό να ολοκληρωθούν...

Έτσι, μπήκα στο 2023 αποφασισμένος να κυνηγήσω όλα εκείνα τα εφηβικά όνειρα που κάπου στην πορεία (ξ)έχασαν την αξία τους, χωρίς να ψάχνω κάποιον σπουδαίο λόγο -έξω από μένα- να τους προσδώσω. Εφόσον το θέλω ακόμα, σκέφτηκα, είναι αρκετά σπουδαίος λόγος από μόνος του για: να πάρω εκείνη τη μηχανή, να κάνω εκείνο το τακτού, να ηχογραφήσω εκείνο το άλμπουμ, να βάψω το μαλλί, ή να πάω εκείνο το ταξίδι...

Στο τέλος τής Άνοιξης πήρα πρώτα το δίπλωμα του αυτοκινήτου (γιατί αν δεν ξεκινούσα με αυτό δε θα το έπαιρνα ποτέ!) και μετά τις καλοκαιρινές διακοπές ξεκίνησα και τα μαθήματα της μηχανής. Στο μεταξύ, είχα ήδη μαζέψει ένα σεβαστό ποσό για μια μεταχειρισμένη Harley, αλλά ένα απόγευμα άλλαξαν τα δεδομένα... Τελειώνοντας από ένα απ' τα μαθήματα, συναντηθήκαμε με δυο φίλους για καφέ. Συζητώντας τα επίκαιρα κάτω από τον ήλιο, με ρωτάει ο ένας "Και τελικά, ποια μηχανή θέλεις να πάρεις, ξέρεις?". "Ε, όχι αλλά σίγουρα θα βρω μια όμορφη chopper, τόσες έχει!", του απάντησα ανοίγοντας το κινητό για να σκαλίσω την αγορά στα γρήγορα. Σύντομα πέσαμε πάνω στη Honda Rebel του 2020. "Να ορίστε, αυτή μάλιστα!", τους είπα και συνέχισα "Αυτή θα πάρω.". Όλοι μαζί γελάσαμε με την τυχαιότητα της επιλογής μου, γιατί εκείνη τη στιγμή δεν ήξερα καν ποιο μοντέλο ή ποιας εταιρίας είναι, ούτε φυσικά αν θα με βολεύει το μέγεθός της. Ψάχνοντας τις προδιαγραφές της στη συνέχεια, ανακαλύψαμε ότι με υπερκαλύπτει και πως είναι απ' τις καλύτερες επιλογές για αρχάριους. "Έλα, μια χαρά θα είναι και το ύψος της, δεν υπάρχει περίπτωση. Ίσως και καλύτερα που είναι Honda. Αυτή θα πάρω!", είπα με ενθουσιασμό και κλείδωσα τον στόχο μου. Αργότερα το έψαξα περαιτέρω και λίγο καιρό μετά, την ημέρα που πέρασα τις εξετάσεις, πήρα το αστικό και πήγα κατευθείαν στην αντιπροσωπεία τής Honda... Τον περσινό Φεβρουάριο πήγαμε μαζί με έναν από αυτούς τους δύο φίλους για να παραλάβω τη (special edition) Rebel του 2024· τη μηχανή των παραπάνω φωτογραφιών... Έκτοτε, έχει περάσει ένας χρόνος και κάθε φορά που πάω να την ξεκλειδώσω έχω τον ίδιο ενθουσιασμό και την ίδια χαρά, για την επιλογή και το μικρό επίτευγμά μου.

Το να καταφέρεις να κάνεις αυτό που είπες στον εαυτό σου ότι θα κάνεις, είναι ανεκτίμητης αξίας προσωπική επιβράβευση· κι ας μην έχει καμία αντικειμενική ουσία. Τα συναισθήματα της αυτοεπιβεβαίωσης, αυτοεκτίμησης, και πληρότητας που προκύπτουν είναι απερίγραπτα. Όχι για τη μηχανή, όχι για το αντικείμενο, αλλά για το επίτευγμα. Για τη σκέψη ότι είπα στον εαυτό μου "Εγώ αυτό μια μέρα θα το οδηγάω." και κατάφερα να δημιουργήσω τις συνθήκες υλοποίησης. Είναι πολύ σπουδαίο πράγμα να πιστεύεις για τον εαυτό σου ότι μπορείς να πετύχεις το οτιδήποτε, αρκεί να το βάλεις πραγματικά στόχο. Και το συναίσθημα αυτό της αυτοπεποίθησης προκύπτει και καλλιεργείται μέσα από τέτοιες μικρές, αλλά μεγάλες για τη ζωή σου νίκες.

Και κάτι τελευταίο. Όλοι οι άνθρωποι είμαστε μοναδικοί, αλλά κανείς μας ξεχωριστός. Και όσο ξεχωριστός κι αν νιώθεις, αν πιστεύεις ότι έχεις κάτι να κάνεις ή να μοιραστείς σ' αυτόν τον κόσμο, κάν' το ή μην το κάνεις, όσο έχεις τη δυνατότητα της επιλογής. Έτσι κι αλλιώς αντικειμενικά -για τη ζωή- δε θα παίξει και μεγάλο ρόλο. Ωστόσο, έχε κατά νου ότι υποκειμενικά -για σένα ή για κάποιους δίπλα σου- μπορεί να σημαίνει τη ζωή ολόκληρη... Κάνε πράξεις, λοιπόν, ή έστω κάνε χώρο για άλλες πράξεις. Καλή και η θεωρία, μα η ζωή (σου) είναι μικρή.

Μια "Άλλη Ζωή"

Το πιο δύσκολο πάντα είναι η αρχή, λένε. Η πρώτη γραμμή στον λευκό πίνακα, οι πρώτες νότες στην απόλυτη ησυχία· μετά κυλάει κάπως.. Θέλεις να τοποθετηθείς ιδανικά, να γράψεις κάτι αντάξιο των γεγονότων, αλλά καμία πρόταση δε φαντάζει σπουδαία· ούτε και το αντίθετο, ωστόσο. Ας τοποθετηθώ απλά λοιπόν, ανθρώπινα, χωρίς πολλή πολλή κριτική..

Από όταν ήμουν σχετικά τελειόφοιτος ακόμα, θυμάμαι τον πατέρα μου να μου λέει "πρέπει σιγά σιγά να αρχίσετε να σκέφτεστε τι θα κάνετε μετά, να στρώσετε κάπως τη ζωή σας. Αυτοί δε θα είναι για πάντα εδώ." Καλά τα έλεγε -και συμφωνούσα, φυσικά-, αλλά τέτοιες αλήθειες φάνταζαν τόσο μακρινές τότε. Τόσο που οριακά νόμιζες πως δε θα έρθουν ποτέ! Και να που ήρθε αυτή η μέρα. Τόσα χρόνια μετά αλλά και τόσο γρήγορα. Τόσο ξαφνικά αλλά ταυτόχρονα όχι απρόσμενα.

Ήδη από το καλοκαίρι είχε φανεί η αλλαγή... Δύσκολα θα βγει ο χειμώνας φέτος, είχα πει στον αδερφό μου επιστρέφοντας στην πόλη. Και όντως, η κατάσταση ήταν πολύ δύσκολη από τα μέσα του Οκτώβρη και μετά. Πέρασαν δύο πολύ ζόρικοι και ατελείωτοι μήνες, μέχρι να βγει η χρονιά. Και ήταν για όλη την οικογένεια έτσι. Ο καθένας το ζούσε με τον τρόπο του και έπαιζε τον ρόλο του, αλλά όλοι προσπαθούσαμε να στηρίζουμε ο ένας τον άλλον· κυρίως οι δυνατοί αυτούς που το είχαν λίγο περισσότερο ανάγκη. Ήταν μια καλή ευκαιρία για "team bonding", που λένε και στον εργασιακό τομέα. Και πραγματικά, όλο αυτό μας έφερε πιο κοντά σαν οικογένεια. Ήταν μια εμπειρία με σπουδαία μαθήματα και σ' αυτά θέλω να μείνω γράφοντας.

1. Όλα είναι δανεικά.

Μαζεύεις, συμμαζεύεις, ορίζεις, ξεχωρίζεις... Μια ζωή "τα ρούχα και πράγματά σου", "οι συλλογές σου", "ο χώρος σου", "το σπίτι σου", "οι οικονομίες σου" για το μέλλον, "η προκαταβολική άρνησή σου" σε νέες εμπειρίες/ευκαιρίες/ανθρώπους, "οι κριτικές σου", "οι βαθμολογήσεις σου" στα πάντα, "οι προσδοκίες σου" απ' τους άλλους, "οι εχθροί σου", "οι άνθρωποί σου", "η/ο γυναίκα/άντρας σου", "το σώμα σου", όλα... Όλα τα αφήνεις πίσω φεύγοντας. Μόνο ό,τι γεννήθηκε μέσα στο κεφάλι σου κρατάς, κι αυτό αν υπάρχει κάπου να το πας.

..."Θα σ' αφήσω. Φεύγω εγώ.", της έλεγε εκείνες τις μέρες. Τον θυμάμαι μέχρι και τελευταία στιγμή να μετράει τα κουτάκια με τα κέρματά του και να ξεχωρίζει τα μονόευρα από τα δίευρα, ενώ ταυτόχρονα έλεγε να μαζέψουνε ό,τι λεφτά είχανε για να μου πάρουν αυτοκίνητο και να ξεχρεώσουν κάτι τελευταίες εκκρεμότητες του πατέρα μου... Μια άλλη μέρα είχε καθίσει στο μπαλκόνι και κοιτούσε σκεπτικός, μα με απάθεια, στο βάθος τον δρόμο. Εκείνη τη στιγμή προσπαθούσα να φανταστώ τι μπορεί να σκέφτεται, όμως το μόνο σίγουρο ήταν ότι τίποτα απ' όλα αυτά που έτρεχαν γύρω του δεν είχε νόημα πια. Το έβλεπα στο βλέμμα του.

2. Ο χαρακτήρας είναι μέχρι το τέλος εκεί.

Μπορεί το μυαλό να είχε ξεκουρδιστεί αισθητά και το σώμα να είχε χάσει τη δυναμική του, αλλά παρατηρώντας τις λεπτομέρειες, έβλεπες ότι κάποιες σταθερές παρέμεναν ακλόνητες... Οι συνήθειές σου, οι διαθέσεις σου, οι φόβοι σου, οι πεποιθήσεις σου, η στάση σου απέναντι στη ζωή εν τέλει, με τον άλφα ή βήτα τρόπο, είναι όλα εκεί. Ο εγκέφαλος έχει κι αυτός το δικό του "muscle memory", με άλλα λόγια. Εκπαιδεύεται με τα χρόνια πάνω σ' έναν συγκεκριμένο τρόπο σκέψης και οι συνήθειες που αποκτούν οι νευρώνες λειτουργούν με τον ίδιο γνώριμο τρόπο ακόμη κι όταν δεν μπορείς πλέον εσύ σαν άτομο να λειτουργήσεις σε απόλυτα συνειδητό επίπεδο. Κατά συνέπεια, ένα ανέκαθεν αγχώδες άτομο που πλέον χάνει τα λογικά του, αρχίζει να δημιουργεί φανταστικά σενάρια, ώστε να έχει λόγους να αγχώνεται.

..."Πάνε κοίταξε το πορτοφόλι, σίγουρα πήρε λεφτά.", μου έλεγε για την κόρη του. "Θέλουν να μας φάνε το σπίτι στο χωριό.", μουρμούριζε άλλες φορές στα πλαίσια θεωριών συνωμοσίας. Και πάντα μας έκανε κρυφά νοήματα για να μην ακούσει τάχα μου ο άμεσα εμπλεκόμενος. Όλους μας μπέρδευε -άλλους λιγότερο, άλλους περισσότερο-, αλλά πάντα κάποιος έπρεπε να παίζει τον ρόλο τού καλού και κάποιος τον ρόλο τού κακού... Τον τελευταίο μήνα η δύναμή του είχε περιοριστεί πλέον στο να στέκεται οριακά όρθιος, ωστόσο η διάθεσή του για να κάνει κουμάντο και να επιβληθεί στο γυναικείο φύλο ήταν ακόμη πολύ ισχυρή... Ο φόβος για τον θάνατο και όλα τα σχετικά ερωτήματα που πιθανότατα δε βρήκαν ποτέ καθησυχαστική απάντηση σε προσωπικό επίπεδο· αυτά κι αν ήταν ακόμη εκεί!... Όλα λειτουργούσαν με διαφορετικό τρόπο, λόγω του εκφυλισμού των εγκεφαλικών κυττάρων, αλλά όλα ήταν απλά μια διαφορετική προσέγγιση του ίδιου χαρακτήρα.

3. Ό,τι κρατάς μέσα σου θα έρθει να σε βρει.

Επειδή το έχεις κρύψει καλά βαθιά μέσα σου και πέρασαν τα χρόνια, ξεγελιέσαι ότι το ξεπέρασες κιόλας, αλλά στην πραγματικότητα το μόνο που κατάφερες είναι να το κρύψεις απ' τους άλλους. Όταν πια ο εγκέφαλος αρχίσει να χάνει τη συνοχή του, κάθε πικρία που δεν εκδηλώθηκε, κάθε τύψη που δε λυτρώθηκε, είναι εκεί, έτοιμη να βγει απ' την κρυψώνα της και να σε στοιχειώσει πάλι απ' την αρχή.

..."Έλα κάτσε εδώ λίγο. Θέλω να κάνουμε μια κουβέντα οι δυο μας.", είπε στον πατέρα μου σαν ήρθε από τη Γερμανία, νομίζοντας πως είναι ο αδερφός του. "Ευκαιρία να μονοιάσουμε.", έλεγε. Είχε πολλή πικρία μέσα του για τον αδερφό του, ο οποίος απ' ό,τι φαίνεται του φέρθηκε άσχημα σε διάφορες φάσεις τής ζωής τους και δεν τον στήριξε ποτέ. Ωστόσο, εκείνος ένιωθε τύψεις, γιατί θυμόταν αυτήν τη μία φορά που σήκωσε χέρι πάνω του και το θεωρούσε μεγάλη ντροπή σαν γεγονός μεταξύ αδερφών. Και όλα αυτά, παρότι πριν σχεδόν δεκαπέντε χρόνια αρνήθηκε να πάει στην κηδεία του, λέγοντας χαρακτηριστικά στη γυναίκα του πως "Ούτε μ' ένοιαξε που πέθανε.". Τον εαυτό μας, όμως, δεν το ξεγελάμε εύκολα.

Σε προσωπικό επίπεδο, μέσα σ' αυτούς τους δύο μήνες που ήρθαμε πιο κοντά και είχαμε πραγματική επαφή, έμαθα ίσως και περισσότερα πράγματα για το μακρινό παρελθόν του, την οικογένειά του, και τη στάση του απέναντι σε καταστάσεις, απ' όσα γνώριζα τα τελευταία είκοσι χρόνια που μέναμε μαζί. Μέσα σ' όλα, λοιπόν, μπορώ να πω ότι νιώθω και τυχερός που είχα αυτήν την ευκαιρία να γνωρίσω τον πραγματικό άνθρωπο, πίσω από την "καθώς πρέπει" εικόνα.

4. Η υγεία μου πάνω απ' όλα.

Ένα πράγμα που ίσως δε λαμβάνεις εξαρχής υπόψη σου σε πραγματικά δύσκολες καταστάσεις όπως αυτήν, είναι το πόση ενέργεια και διάθεση έχει ο καθένας (συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού σου) να αφιερωθεί στο πρόβλημα και να βοηθήσει με προσωπικό κόστος. Όλοι κάναμε ό,τι μπορούσαμε, αλλά δεν ήμασταν και σε θέση να κάνουμε τα πάντα... Και πολλές φορές το "ό,τι μπορείς" δεν είναι αρκετό. Φυσικά, δε μ' ενδιαφέρει να κρίνω ή να συγκρίνω κανέναν, αλλά μέσα απ' αυτήν την εμπειρία θεώρησα σημαντική τη διαπίστωση ότι υπάρχει ένα εντελώς υποκειμενικό όριο για το τι σημαίνει "ό,τι μπορώ" για τον καθένα. Και αυτό το όριο, συνήθως, έχει να κάνει με την υγεία σου (σε κάθε επίπεδο). Έχει να κάνει με το σημείο που θεωρείς ότι σε φθείρει επικίνδυνα· με το σημείο που νιώθεις ότι τρελαίνεσαι και αρρωσταίνεις κι εσύ ο ίδιος. Σε περίπτωση που εργάζεσαι δε, και η φροντίδα που χρειάζεται να προσφέρεις δεν έχει ωράριο, προκύπτουν και άλλα προβλήματα από ένα σημείο και μετά, τα οποία, φυσικά, λειτουργούν ως επιπλέον εμπόδια. Αλλά μιας και αυτά είναι εξαρχής προβλεπόμενα, δε θα ήθελα να τα συμπεριλάβω στην "εξίσωση".

5. Είμαστε μια ανάμνηση.

Είναι απίστευτο καμιά φορά το πόσο διαφορετικοί μπορεί να είμαστε οι άνθρωποι στον πυρήνα μας από αυτό που δείχνουμε στους γύρω μας. Εγώ από πάντα τον θυμάμαι σοβαρό τον παππού μου, χωρίς ουσιαστικό χιούμορ ή στιγμές αυθόρμητου γέλιου.. Δεν έλεγε ποτέ συγγνώμη, σ' αγαπώ, ή όλες αυτές τις λέξεις που χαρακτηρίζουν έναν "αδύναμο και μη-καθώς-πρέπει" άντρα τής εποχής του. Τους τελευταίους δύο μήνες τού 2024, λοιπόν, γνώρισα έναν τελείως διαφορετικό άνθρωπο. Τον είδα να γελάει με την ψυχή του, να κάνει αστεία, να λέει όλες τις "απαγορευμένες" λέξεις σε όλους μας ξεχωριστά, καθώς και να απολαμβάνει μια ηλιόλουστη μέρα στο μπαλκόνι. Τον είδα, επίσης, επιθετικό, αγενή και άδικο. Ο εκφυλισμός των εγκεφαλικών κυττάρων σε τέτοιες περιπτώσεις δεν μπορεί να είναι μονόπλευρος. Λειτουργεί συνολικά και ο άνθρωπος καταλήγει να απενεργοποιεί όλα τα φίλτρα που είχε θέσει σε συνειδητό επίπεδο για τον εαυτό του.

Και ήταν τότε που, λίγες μέρες πριν φύγει για το νοσοκομείο, πάνω σ' αυτήν τη διαπίστωση των "νέων στάνταρ" σε συνδυασμό με την όλη αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά του, είχα τη σκέψη πως, αν δεν ήταν το σώμα μπροστά μου ως αδιαμφισβήτητη απόδειξη, δε θα πίστευα ότι είναι ο παππούς μου. Ήταν πολύ ξένο όλο αυτό, σε σχέση με όλα όσα γνώριζα μέχρι τότε... Στην πραγματικότητα, η παγίδα είναι ότι κάπου κάπου έχεις την εντύπωση πως ο εγκέφαλος δουλεύει κανονικά, αλλά πέρα από αυτά είχα μια γενικότερη συνειδητοποίηση την οποία κράτησα.

Ο άνθρωπος που ορίζεις μέσα στο μυαλό σου ως πατέρα, μητέρα, παππού κ.λπ. είναι στην ουσία ένα συνονθύλευμα από χαρακτηριστικά και ταμπέλες που αποδίδεις σε μια εικόνα, στην οποία, στη συνέχεια, επενδύεις συναισθηματικά αναλόγως. Και αυτή η εικόνα υπάρχει μέσα στο κεφάλι σου· και μόνο εκεί. Εάν χάσεις όλες αυτές τις πληροφορίες, ας υποθέσουμε από μία ολική αμνησία, τότε αυτομάτως χάνεται και η όποια σύνδεση με το άτομο. Κατά συνέπεια, όσο διατηρείς την ανάμνηση αυτής της εικόνας μέσα σου, τόσο παραμένει το συγκεκριμένο άτομο στη ζωή σου. Όπως όταν ένα αγαπημένο μας πρόσωπο φεύγει μόνιμα σε άλλη χώρα και καταλήγουμε να το βλέπουμε μια στα τόσα χρόνια, αλλά κατά τα άλλα είναι "ζωντανό" στη ζωή μας καθ' όλη τη διάρκεια αυτών των χρόνων. Η μόνη διαφορά με κάποιον που φεύγει οριστικά είναι ότι δεν έχεις πλέον την επιλογή να ξαναδείς την εικόνα μπροστά σου εν ζωή. Όμως τελικά, δεν είναι αυτό που κρατάει -ή όχι- το άτομο ζωντανό στη δική μας ζωή.

6. Η ζωή συνεχίζεται.

Όλα στη ζωή είναι "χαρισμένες εμπειρίες". Κανείς δε μας χρωστάει καμία από αυτές και το μόνο σίγουρο είναι ότι ήρθαμε με "άδειες τσέπες", οπότε ό,τι κι αν συμβαίνει βρισκόμαστε στην πλευρά τού κερδισμένου. Παρά τη στεναχώρια, η οποία, φυσικά, προκύπτει από εγωιστικά συναισθήματα, για μένα ήταν μία πολύ σπουδαία εμπειρία ζωής το τελευταίο δίμηνο της περασμένης χρονιάς, την οποία δε θα αντάλλαζα ούτε και θα ξεχάσω εύκολα. Νιώθω πολύ περήφανος για τον παππού που είχα -συγγνώμη, έχω-, καθώς και για όλα τα μαθήματα που μου έδωσε, ακόμη και στις τελευταίες μέρες του.

18 May 1940 – 12 January 2025

Your Reality

"Listen carefully", said the spirit to the boy.

"Life is neither good nor bad.
The way you experience life is just a reflection of your mindset."