Η κατανόηση του πώς δουλεύει το μυαλό μας και η συνειδητοποίηση του ότι είναι ένα ακόμα όργανο που λειτουργεί με συγκεκριμένο τρόπο, είναι το πρώτο βήμα και, στη συνέχεια, το κλειδί για έναν πιο συνειδητό τρόπο ζωής, όπου μπορούμε να επιλέγουμε το ποιοι θέλουμε να είμαστε αύριο.
Με οτιδήποτε έρχεσαι σε επαφή, το μυαλό σου ενεργεί σε τέσσερα διαφορετικά επίπεδα, χρησιμοποιώντας τα, μάλιστα, με πολύ συγκεκριμένη σειρά:
1) Κατανόηση της πληροφορίας (μέσω κάποιου αισθητήριου οργάνου). Το αυτί για παράδειγμα, δεν είναι ικανό να μεταφράσει έναν ήχο από μόνο του. Μπορεί όμως να συλλέξει τα ηχητικά κύματα και να τα στείλει στον εγκέφαλο όπου θα γίνει η αποκωδικοποίηση "ακούγεται ένας δυνατός ήχος από δεξιά".
2) Αναγνώριση της ποιότητας της πληροφορίας (βάσει ιστορικού). Αν έχεις ξανακούσει αυτόν τον ήχο, το μυαλό αντλεί την αντίστοιχη πληροφορία απ' το ιστορικό των εμπειριών σου και επαληθεύει "γάβγισμα μικρόσωμου σκύλου" ή "έσπασε κάτι βαρύ και γυάλινο". Αν όχι, προκύπτει σύγχυση και φόβος, μέχρι ο ήχος να αναγνωριστεί και να καταγραφεί με τη νέα του πλέον ταυτότητα στο ιστορικό των εμπειριών σου, για μελλοντική χρήση.
3) Απόδοση συναισθηματικής εντύπωσης (βάσει ιστορικού). Συνεχίζοντας με τα ηχητικά παραδείγματα, μία πολύ χαρακτηριστική απόδειξη αυτής της λειτουργίας του εγκεφάλου είναι όταν ακούγεται ένα συγκεκριμένο τραγούδι από δυνατά ηχεία σε έναν χώρο με διάφορους ανθρώπους. Σε κάποιον μπορεί να φανεί υπέροχο και ανατριχιαστικό, σε άλλον αδιάφορο, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να το εκλάβει ως ενοχλητικό θόρυβο. Είναι ξεκάθαρο, λοιπόν, ότι το αν ένα τραγούδι θα χαρακτηριστεί ωραίο ή όχι δεν έχει να κάνει με το ίδιο, αλλά με το ιστορικό υπόβαθρο αυτού που δέχεται την πληροφορία και τη σύνδεση που έχει κάνει ο εγκέφαλός του με αυτή, βάσει συγκεκριμένων εμπειριών.
4) Ανταπόκριση στην πληροφορία. Το αν θα έχεις την προδιάθεση να συμπεριφερθείς παρορμητικά, αντιδραστικά, ψύχραιμα, με ενσυναίσθηση ή όπως αλλιώς απέναντι στο οτιδήποτε έρχεσαι σε επαφή, είναι κάτι που -και πάλι- ο εγκέφαλός σου θα ορίσει "καρμικά" εξαρχής για σένα. (Όταν λέμε κάρμα, εννοούμε το ποιος έχεις φτάσει να είσαι αυτήν τη στιγμή σε κάθε επίπεδο -σώμα και πνεύμα-, βάσει των πράξεων και των επιλογών που έχεις κάνει στη ζωή σου ως τώρα.)
Ωστόσο, αυτό το τελευταίο επίπεδο ίσως είναι και το πιο ενδιαφέρον, γιατί σε αντίθεση με τα πρώτα τρία που συμβαίνουν ασυναίσθητα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, είναι το μοναδικό πάνω στο οποίο συνειδητά έχεις λόγο. Αν για παράδειγμα κάποιος τυχαία στον δρόμο αρχίσει και σε βρίζει ή σε σπρώξει επιθετικά, μπορεί η παρόρμησή σου να σου πει "ανταπέδωσε τα πυρά". Παρ' όλα αυτά, αν κάνεις συνειδητά ένα βήμα πίσω και με μια ανάσα αναλογιστείς πώς πραγματικά θα ήθελες να ανταποκριθεί ο "ιδανικός εαυτός σου" εκείνη τη στιγμή, ίσως το να συγκρατήσεις τελικά τις γροθιές σου να σου φανεί μια σοφότερη επιλογή. Σε ένα άλλο πιο φιλήσυχο παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι έχεις φύγει φαγωμένος απ' το σπίτι και ξαφνικά βρίσκεσαι σε έναν χώρο με διάφορα μυρωδάτα φαγώσιμα σε ανοιχτό μπουφέ. Η μύτη σου αμέσως σου λέει "δοκίμασε", γιατί βάσει ιστορικού οι συγκεκριμένες μυρωδιές υπόσχονται απόλαυση, κάτι για το οποίο το σώμα δε λέει ποτέ όχι, οπότε -απ' το πουθενά!- "δημιουργεί" άμεσα χώρο στο στομάχι. Ωστόσο, αν αναλογιστείς συνειδητά την κατάσταση και τα δεδομένα, είναι πολύ πιθανό στη σκέψη "είμαι χορτάτος, δε χρειάζομαι κι άλλο φαΐ αυτήν τη στιγμή" να γειώσεις αποτελεσματικά την ψευδή αίσθηση της πείνας και την αστείρευτη λύσσα για απόλαυση.
Μέσα από τέτοιες μικρές συνειδητές επιλογές ανταπόκρισης, λοιπόν, μπορεί να επιτευχθεί η απελευθέρωση από το κάρμα και όλα αυτά τα "(δε) θέλω", "(δεν) αντέχω", "(δε) μου αρέσει", "(δεν) μπορώ", "εγώ (δεν) είμαι έτσι" κ.λπ. ή μονολεκτικά, τα δεσμά που σε ορίζουν ως άνθρωπο με έναν πολύ συγκεκριμένο και περιοριστικό τρόπο. Με άλλα λόγια, αν δε χρησιμοποιηθεί συνειδητά το μυαλό ως εργαλείο προς όφελος του κατόχου του, καταλήγει να τρέχει με το προϋπάρχον "λογισμικό" στον αυτόματο πιλότο, αφήνοντας τον χρήστη να λειτουργεί ως απλός παρατηρητής των προκαθορισμένων ουσιαστικά πράξεών του.
Η κατανόηση του πώς δουλεύει το μυαλό μας και η συνειδητοποίηση του ότι είναι ένα ακόμα όργανο που λειτουργεί με συγκεκριμένο τρόπο, είναι το πρώτο βήμα και, στη συνέχεια, το κλειδί για έναν πιο συνειδητό τρόπο ζωής, όπου μπορούμε να επιλέγουμε το ποιοι θέλουμε να είμαστε αύριο.
